Η Υπηρεσία δεν αναβάλλεται

Πόσες φορές μες στην δουλειά μου μ’ έρχεται μια ωραία ιδέα, μια σπάνια εικόνα, σαν ετοιμοκαμωμένοι αιφνίδιοι στίχοι, και αναγκάζομαι να τα παραμελώ, διότι η υπηρεσία δεν αναβάλλεται. Έπειτα σαν γυρίσω σπίτι μου, σαν συνέλθω κομμάτι, γυρεύω να τ’ ανακαλέσω, αλλά πάνε πια. Και δικαίως. Μοιάζει σαν η Τέχνη να με λέγη: «Δεν είμαι μια δούλα εγώ· για να με διώχνης σαν έρχομαι, και νάρχομαι σαν θες. Είμαι η μεγαλήτερη Κερά του κόσμου. Και αν με αρνήθηκες ―προδότη και ταπεινέ― για το ελεεινά σου καλό σπίτι, για τα ελεεινά σου καλά ρούχα, για την ελεεινή καλή κοινωνική σου θέση, αρκέσου μ’ αυτά λοιπόν, (αλλά πού μπορείς ν’ αρκεσθής) και με τες λίγες στιγμές που όταν έρχομαι συμπίπτει να ήσαι έτοιμος να με δεχθής ― βγαλμένος στην πόρτα να με περιμένης, όπως έπρεπε να ήσαι κάθε μέρα.  Κ.Π. Καβάφης, Ιούνιος 1905 Ανέκδοτα Σημειώματα Ποιητικής και Ηθικής

Πιστα

Ένα πρωί, ένα χάραμα,

θα γίνει η Πειραιώς

πίστα αεροδρομίου

γλιστερή, γυαλιστερή

στρωμένη με χιλιάδες κρυσταλλάκια

κι εμείς θα οδηγούμε όμορφα κι αργά

και τα φανάρια θα ανάβουν πράσινα

ένα-ένα-ένα, όλα

θα προχωράμε όμορφα κι αργά,

ήσυχα,

μόνοι,

κι ο δρόμος δεν θα τελειώνει ποτέ.

Τριανταφιλάκι

Ανάσκελα οι τρεις μας στο κρεβάτι. Τραγουδάω το χρυσαλιφούρφουρο κι εκείνος ακούει, παίζει δήθεν με τα πόδια του μα στην πραγματικότητα παρακολουθεί με προσοχή τους στίχους.

Στα λαγκάδια της Λιλιπούπολης
βγαίνει ένα λουλουδάκι

μας δείχνει στον τοίχο το κέντημα με τα λουλούδια

που το λεν Χρυσαλιφούρφουρο
και μοιάζει με χρυσό τριανταφυλλάκι.

γυρνάει, πιάνει το κεφάλι μου με τα δυό του χέρια και μου δίνει ένα φιλί.

που μοιάζει με χρυσό τριανταφιλάκι.

Η δική του ευφυΐα είναι η νέα δική μας αλήθεια. 

Σκηνές από το βίο μιας Πρέσβειρας

Κοιμάμαι κατά μέσο όρο 5μιση ώρες κάθε μέρα, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα να προσλαμβάνω την πραγματικότητα μέσα από ένα φίλτρο θολό σαν αυτό που έβαζαν μπροστά στην Αλίκη όταν έβγαινε στην τηλεόραση (και αργότερα στη Διγενή και άλλες ξανθιές). Αυτή η θολή θέαση δημιουργεί αντίστοιχα θολές αναμνήσεις (πώς αλλιώς άλλωστε;) κι έτσι όλα όσα έχουν γίνει το τελευταίο διάστημα τα θυμάμαι με μια αίσθηση παλιού ρεβεγιόν. Φυσικά η έλλειψη ύπνου έχει και άλλα παρελκόμενα, όπως ότι όπου ακουμπήσει το κεφάλι μου με παίρνει ο ύπνος, π.χ. την ώρα που παίζω με τον Π. ακουμπάω το κεφάλι μου στον καναπέ, παραμιλάω λίγο, τσουπ κοιμάμαι για λίγα δευτερόλεπτα και μετά πετιέμαι ενοχικά. Ποιός ξέρει τι να σκέφτεται το παιδί μου εκείνη την ώρα που με κοιτά απορημένο. Αχ. Επίσης δεν έχω καθόλου χρόνο για γράψιμο, πράγμα που με θλίβει πολύ και περνάω πολλές ώρες μες στη μέρα να σκέφτομαι τί θέλω να γράψω, αλλά μετά δεν μπορώ, φαύλος κύκλος, κλπ.

Επίσης αυτή την εποχή είχα κι ένα μικρό πρόβλημα με τους φακούς επαφής, γεγονός που επέτεινε το προαναφερόμενο αίσθημα, οπότε μες στην πολλή θολούρα μου αποφάσισα να πάω στον οφθαλμίατρο, ένα βράδυ πού'βρεχε-που'βρεχε καταρρακτωδώς. Ο οφθαλμίατρος επέδειξε χαρακτηριστική αδιαφορία για την περίπτωσή μου, παρόλο που φρόντισα να χρησιμοποιήσω πολυσύλλαβες λέξεις για να τραβήξω την προσοχή του, όπως κάνω πάντα με τους γιατρούς (πιάνει το κόλπο συνήθως, σε θεωρούν μορφωμένο άτομο και δεν σου μιλούν υποτιμητικά). Λοιπόν κατόπιν ολίγων μόνον λεπτών εξέτασης αυτός ο ανάλγητος επαγγελματίας μου ανακοίνωσε ανερυθρίαστα ότι έχω πρεσβυωπία. 

Πιστεύω ότι κατά κανόνα όλα τα πράγματα έχουν δύο όψεις και γι'αυτό, αν και ομολογουμένως με κατέβαλε προσωρινά η διάγνωση, αποφάσισα να την ερμηνεύσω κατά το συμφέρον μου και φρονώ ότι στο εξής πρέπει να με θεωρείτε (και αποκαλείτε) Πρέσβειρα (με κεφαλαίο Π και ούτε γι'αστείο πρεσβυτέρα). Κυρία Πρέσβειρα περάστε, καθίστε, κλπ. Είναι νομίζω το μόνο δίκαιο δεδομένου ότι ένα απαστράπτον πνεύμα σαν το δικό μου δεν ταιριάζει να συνδέεται με την συντηρητικότητα των γηραιών. Και δεν το λέω για να περιαυτολογήσω αυτό το πράγμα, το λέω αντικειμενικά. 

Το σπουδαιότερο νέο των ημερών στο σπίτι μας είναι ότι με τα βαριά κρύα της εποχής επανέκαμψε ο αγαπημένος μας αλητόγατος που μας θυμάται μόνο όταν έχει ανάγκη να ζεσταθεί, διότι κατά τα άλλα ζει πλάνητα βίο. Έρχεται και κοιμάται επάνω στις καρέκλες της βεράντας, ζεστά κάτω από το κάλυμμα του τραπεζιού και επάνω στο μαξιλάρι βασιλιάς. Δεν θυμάμαι αν είχα γράψει παλιά στην Ιφιμέδεια πόσο πολύ αγαπιούνται με τον Π. Μιλάμε για απίστευτη αγάπη και τρυφερότητα. Πέρυσι που ο Π. ίσα που στεκόταν όρθιος και περπάταγε ασταθώς, έβγαινε στο μπαλκόνι και ο γάτος τον περικύκλωνε, τον γαργάλαγε με την ουρά του, ο Π. τον χάιδευε πολύ προσεκτικά. Χάρηκα τόσο πολύ που ξαναγύρισε ο γάτος, παχύς-παχύς και γεμάτος νέες εμπειρίες, αναρωτιέμαι τι σκέφτεται κι εκείνος όταν μας βλέπει. Κορόϊδα σας πεθύμησα, βγάλτε κανα ψαράκι να φάμε, ίσως. Το ύφος του πάντως τέτοιο είναι, σαν του Ντορή στα Κόκκινα Φανάρια. Τώρα πού τα βρίσκουν με το δικό μου τον μικρό λόρδο, απορίας άξιον.

Ρίχνω πια μόνο κλεφτές ματιές στα κείμενα των άλλων στα σόσιαλ μήδεια. Όλοι και όλα συνεχίζουν πάνω-κάτω ως είχαν. Σκέφτομαι πια ότι με τα χρόνια, όσο κι αν βαυκαλιζόμαστε ότι γράφουμε -και άρα είμαστε- πρωτότυποι, ρηξικέλευθοι, λεπτολόγοι, ευαίσθητοι, σημαντικοί ή δεν ξέρω τί άλλο, καταλήξαμε να γίνουμε αναγνωρίσιμοι και προβλέψιμοι. Διαβάζεις το κείμενο και ξέρεις ποιός το έχει γράψει. Ή -για μένα ακόμη χειρότερο- συμβαίνει κάτι εξαιρετικά δυσάρεστο (ο θάνατος του παιδιού από το μαγκάλι ας πούμε) και ξέρεις πια τί θα γράψει ποιός και πώς -και στο πίσω μέρος του μυαλού σου ξέρεις πλέον και γιατί. Ακόμη και τα πιπεράτα κουτσομπολιά έχασαν το ενδιαφέρον τους. Θα του κάτσει να ησυχάσουμε; Ποιός νοιάζεται. 

Απορώ πάντως, και το λέω με ειλικρίνεια (ή έστω με λίγη ειρωνεία), πώς βρίσκουν το χρόνο να παράγουν τόσο πολύ γραπτό λόγο άνθρωποι που έχουν παιδιά και δουλειά. Δηλαδή, ας μου εξηγήσει κάποιος, ΠΩΣ γίνεται αυτό παρά μόνο αν παραμελείς τα παιδιά σου ή τη δουλειά σου ή έχεις υπηρέτη στο σπίτι ή τον άντρα σου/μάνα σου/πατέρα σου ως υπηρέτη; Πώς γίνεται να είσαι όλη μέρα στο twitter, στο facebook, να γράφεις κείμενα επί κειμένων δεξιά κι αριστερά και να το παίζεις και καλός γονιός όποτε θυμάσαι; Πότε μαγειρεύεις, πότε βάζεις πλυντήριο; Εγώ βάζω τουλάχιστον έξι πλυντήρια την εβδομάδα, άπλωσε, μάζεψε, δίπλωσε, σιδέρωσε. Κάθε Κυριακή σιδερώνω σαν Κινέζος στην Αμερική στις αρχές του 20ου μια ντάνα ρούχα.
Τέλος πάντων, ας μην κλαίγομαι άλλο. Ως Πρέσβειρα πρέπει να διατηρώ και μια αξιοπρέπεια. Αν υποψιαστώ πάντως ότι όλοι οι αντικαθεστωτικοί αντιμνημονιακοί υπεραριστεροί μαχητές της πένας έχουν υπηρέτη κι εγώ κοτζάμ Πρέσβειρα δεν έχω, να ξέρετε θα κάνω επανάσταση, θα κάνω απεργία διαρκείας, θα κάνω σαματά.

*****
Η ανάρτηση εικονογραφείται με φωτογραφίες του Willy Maywald, σημαντικού Γερμανού φωτογράφου μόδας που εργάστηκε στο Παρίσι για τον Dior και άλλους μεγάλους οίκους. 

Βροχή και σήμερα

Με παίρνει τηλέφωνο ο Α. μετά από καιρό. Φίλος από το Πανεπιστήμιο, εξαιρετικός άνθρωπος και καλός επιστήμονας. Συζητάμε για όσα τους έχουν συμβεί τον τελευταίο καιρό και δεν μπορώ να πιστέψω, δεν θέλω να δεχτώ ότι ορισμένοι άνθρωποι κυνηγιούνται τόσο πολύ από τη ζωή. Η απώλεια της μητέρας, το εγκεφαλικό του πατέρα, η αποβολή, η επώδυνη εγχείριση, η επαγγελματική ανασφάλεια. Μπορώ να του μιλήσω, ξέρει κι αυτός ότι κάποια από αυτά τα έχω περάσει κι εγώ και τον καταλαβαίνω χωρίς πολλές εξηγήσεις. Επί της ουσίας δεν έχω πώς να τον βοηθήσω παρά μόνο με το να του πω 'ξέρω τί περνάς'. Ξέρω τί σκέφτεσαι, ξέρω την κατάθλιψη, την ενοχή, τη βαθιά θλίψη που πέφτει σιγά-σιγά επάνω στη ζωή σου σαν τη στάχτη που εκλύουν τα ηφαίστεια και καλύπτει τα πάντα. Μια στάχτη που κάθεται στα βλέφαρά σου, μπαίνει στο στόμα σου, κλείνει την ανάσα σου και ώρες-ώρες σε πνίγει και δεν μπορείς να την καταπιείς. Θα φύγει σιγά-σιγά ή μάλλον πιο σωστά θα την απορροφήσεις. Ο χρόνος θα κυλήσει, θα φέρει άλλα.

Κλείνοντας το τηλέφωνο κοιταζόμαστε με τον Θ. και λέμε το ίδιο. Πόσο μαλακισμένα άδικη είναι η ζωή όταν για μερικούς ανθρώπους όλα πρέπει να γίνουν με το δύσκολο τρόπο, πρέπει να τους βγουν από τη μύτη. Αναπόφευκτα συγκρίνεις με άλλους που ξέρεις. Με ένα ζευγάρι που είδαμε πρόσφατα ας πούμε με προβλήματα εν πολλοίς λυμένα, εκνευριστικά υπνωμένο από τα κέρδη της ζωής τους (την σίγουρη καλή δουλειά, τους γονείς που βοηθάνε, τα παιδιά που απέκτησαν πανεύκολα), κέρδη που τους χαρίστηκαν χωρίς να προσπαθήσουν ιδιαίτερα και χωρίς να τους αξίζουν. Φυσικά αυτό το τελευταίο είναι κρίση δικιά μου, όχι αντικειμενική. 

Να σας πω κάτι; Χέστηκα για τις αντικειμενικές κρίσεις. Ο Α. και η Κ. έπρεπε να έχουν τουλάχιστον ένα παιδί. Η ζωή είναι μαλακισμένα άδικη, είναι ένα παιχνίδι μπαρμπούτι με τυχαίες ζαριές.

Il était un petit homme

Εδώ και πολύ καιρό, δεν θυμάμαι πόσο, πάντως μήνες, τρώω κάθε μέρα, κάθε μέρα, ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ φέτες ψωμί με βούτυρο και ζάχαρη. Κάθε μέρα τρώω κάτι που με κάνει να είμαι πάλι παιδί στην κουζίνα του σπιτού μας στον Πειραιά. Γυρίζω από το σχολείο, είναι μεσημέρι, το φως στην κουζίνα σβηστό γιατί είναι άνοιξη, η μαμά μου μου φτιάχνει φέτες ψωμί με βούτυρο και ζάχαρη.
Δεν έχω ιδέα πώς θα τελειώσει αυτό -θα τρώω, θα τρώω, μέχρι πότε θα τρώω; Γιατί δεν αηδιάζω; Αισθάνομαι ότι στην πραγματικότητα τρώω ή προσπαθώ να φάω κάτι άλλο, ότι οι φέτες αυτές και η βουλιμική τους κατανάλωση συμβολίζουν κάτι άλλο, είναι η φυσική κατανάλωση του πένθους -αν και φυσικά υπάρχει πάντα μια ισχυρή πιθανότητα όλα αυτά να είναι απλoί μελοδραματισμοί μιας παχουλής. 

Η Γλυκερία Μπασδέκη τα λέει πιο απλά. 

ΤΡΙΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

είμαι εννιά
πάω Τρίτη
δεν πέθανε η μάνα μου,
στο σπίτι μένουν ζωντανοί
( ακόμα )
έχω τετράδια, κόλλες γλασέ, μ’ αρέσει
ο Δημήτρης απ’ την
Πέμπτη
δε θα γεράσω σύντομα-θα
πάρει
χρόνια
θα βγάλω λύκειο, σχολές,
χριστούγεννα
θα βγάλω γλώσσα, ρούχα,
επετείους
μα τώρα είμαι εννιά-
δεν φτάσαμε στα κλάσματα

( ακόμα )


Ένα γαλλικό παιδικό τραγούδι λέει 

Ήταν ένας ανθρωπάκος 
που είχε ένα παράξενο σπίτι
Το σπίτι είναι από χαρτόνι 
τα σκαλιά είναι από χαρτί
Αν θέλεις να ανέβεις
θα σπάσεις την άκρη της μύτης σου



Τα παιδικά τραγούδια έχουν ενίοτε πολύ περίεργους στίχους. Πρώτη φορά τα παρατηρώ τόσο, προφανώς γιατί ακούμε τραγουδάκια νυχθημερόν, κι εκείνος τα αγαπάει με πάθος. Μου παραγγέλνει ποιό να του τραγουδήσω μουρμουρίζοντας τις πρώτες νότες - εκτός αν θέλει το Κουνελάκι, οπότε λέει με έμφαση και στους δύο φθόγγους ΑΧ (αχ κουνελάκι, κουνελάκι, κλπ). Πιό συχνά τραγουδάει ο ίδιος: όταν παίζει αφηρημένος, όταν ξυπνάει το πρωί, το βράδυ όρθιος επάνω στο διπλό κρεβάτι. Τεντώνεται καμαρωτός και τραγουδάει -με τον τρόπο του αφού δεν μιλάει, αλλά πάντως λέει όλες τις νότες και έχει πια μεγάλο ρεπερτόριο. Τα μάτια του γελάνε, γελάω κι εγώ. 

Αυτό το θαυμάσιο πλάσμα που είναι, αποκαλύπτεται σιγά-σιγά κι έχω την εντύπωση ότι δεν γίνεται, δεν διαμορφώνεται δηλαδή βαθμηδόν, αλλά σαν να γεννήθηκε έτσι από την πρώτη στιγμή. Ίσως εμείς δεν κάνουμε τίποτα ουσιώδες, εκείνος ήταν πάντα έτσι κι απλώς σιγά-σιγά βρίσκει τρόπους να μας δείξει τον εαυτό του ή εμείς βρίσκουμε τρόπους να τον καταλάβουμε, να τον διαβάσουμε. Το σκέφτομαι συχνά όταν τον κοιτάζω: ότι ίσως έχει μέσα του ήδη όλο τον εαυτό του ολοκληρωμένο. Ίσως από την πρώτη στιγμή που γεννήθηκε, που με κοίταξε στα μάτια και σήκωσε το χέρι να με χαιρετίσει. Φαίνεται αυτάρκης, φαίνεται ήρεμος, σκεπτόμενος, μοιάζει σοφός.  

Αυτό είναι το πιο αγαπημένο του τραγούδι. 

Πέντε εκατοστά προσοχή

Τέλειωσα τους Κονδυλοφόρους του George Gissing. Εξαιρετικό μυθιστόρημα, εν πολλοίς αυτοβιογραφικό, εκτυλίσσεται στο Λονδίνο το β΄ μισό του 19ου αι. Οι ήρωές του είναι συγγραφείς που προσπαθούν με πολλές δυσκολίες να βιοποριστούν από τη λογοτεχνία και τα δοκίμια. Αν και η γραφή είναι ρεαλιστική, έχει και ωραίες στιγμές λυρισμού όπως η περιγραφή της σκηνής της αυτοκτονίας ενός εκ των ηρώων. 

Προς το τέλος του βιβλίου, ένας από τους ήσσονες χαρακτήρες συλλαμβάνει μια έξυπνη ιδέα για ένα περιοδικό, τις "Ψιλοκουβέντες". Όπως λέει ο ίδιος ο ήρωας, το περιοδικό θα "απευθύνεται όχι απλώς στους ημιμαθείς, αλλά στους 'μορφωμένους κατά το ένα τέταρτο', δηλαδή στην πολυπληθέστατη νέα γενιά που παράγουν τα δημόσια σχολεία, στους νεαρούς και τις νεαρές που ξέρουν ίσα-ίσα να δαβάζουν αλλά είναι ανίκανοι να κρατήσουν την προσοχή τους συγκεντρωμένη όσο χρειάζεται για να διαβάσουν ένα έστω και μικρό κείμενο. Οι άνθρωποι του τύπου αυτού θέλουν κάτι που να τους απασχολεί στο τρένο, στο λεωφορείο, στο τραμ. Κατά κανόνα αγοράζουν μόνο την κυριακάτικη εφημερίδα. Δε θέλουν παρά τις πιο ελαφρές και πιο ασήμαντες ψιλοπληροφορίες - αποσπάσματα ιστοριών, ψιλοπεριγραφές, ψιχία σκανδάλων, ψιλοανέκδοτα, ψιχία στατιστικών, ψιχία ανοησίας. Όλα πρέπει να είναι πολύ σύντομα, το πολύ πέντε εκατοστά. Η προσοχή τους δεν μπορεί να κρατηθεί περισσότερο από πέντε εκατοστά."

Φυσικά το περιοδικό γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. 

Διαβαίνοντας στο Facebook, μου κάνουν πάντα εντύπωση οι φωτογραφίες που ανεβάζουν οι άνθρωποι στο προφίλ τους και είναι τραβηγμένες με την κάμερα του υπολογιστή. Έχουν μια βαθιά θλίψη αυτές οι φωτογραφίες, τις βρίσκω σχεδόν τραγικές. Τραβηγμένες συνήθως με το φως της οθόνης του υπολογιστή, κάπως θολές, σαν να εστιάζουν αλλού. Πίσω σκοτάδι. Σκέφτομαι αυτόματα ότι ο σύντροφος και τα παιδιά θα κοιμούνται στο διπλανό δωμάτιο. Σ'αυτό το δωμάτιο, με φώτα σβηστά ή χαμηλωμένα, ο "φίλος" του Facebook παίζει έναν ρόλο ζωής μπροστά στον υπολογιστή. Παίρνει πόζες πρωτότυπες, "καλλιτεχνικές", βιάζει χαμόγελα ή προσποιείται τον προβληματισμένο, επιλέγει την εικόνα που θέλει να φορέσει, απευθύνεται στο κοινό των λαικ. 

Κοιτάζω πάντα αυτές τις φωτογραφίες ψάχνοντας το βλέμμα του υποκειμένου, μα το βλέμμα όλο διαφεύγει. Στο τέλος μένει να νικά η βαθιά θλίψη, ίσως γιατί το μισοσκόταδο και το ξερό φως της οθόνης είναι πάντα εκεί. 

*****
Η ανάρτηση εικονογραφείται με τον Ανατέλλοντα Ήλιο και τον Μαύρο Ήλιο, μικρογραφίες από το Splendor Solis, εικονογραφημένη χειρόγραφη αλχημιστική πραγματεία του 1582.